Homepage of the
Sociaal Wetenschappelijke Sectie
(Social Sciences Division)

Lezingendag met als thema "Ontwikkeling van meetinstrumenten in de praktijk" op 6 november, 2009, op de Universiteit Utrecht (De Uithof)

Previous meetings

Board
The Sociaal-wetenschappelijke Sectie van de Vereniging Voor Statistiek en Operations Research (SWS-VVS; Netherlands Statistical Society; Social Sciences Division) promote the use of new and sound statistical methods in the social and behavioral sciences. The SWS-VVS appeal to both statisticians working in the social and behavioral sciences and applied researchers in the social and behavioral sciences. The SWS-VVS organize two annual meetings on a statistical topic, and contribute to the Dag voor Statistiek en Besliskunde.

Members of the SWS-VVS receive the ISI journal Statistica Neerlandica, the VVS newsletter (in Dutch), and the non-specialist journal StatOr (in Dutch). members have free entrance to all meetings organized by the VVS. Moreover, members of the SWS-VVS allow the preservation of the only professional association for methodologists and statisticians working in the social and behavioral sciences.

Lezingendag Ontwikkeling van meetinstrumenten in de praktijk.

De lezingendag "Ontwikkeling van meetinstrumenten in de praktijk" was bedoeld voor onderzoekers in de sociale wetenschappen die met vragenlijsten werken maar geen expert zijn in psychometrie of statistiek. Het doel van de lezingendag was informatie te verstrekken over vragenlijstconstructie en over onderzoek waar vragenlijsten een belangrijke rol spelen. De lezing van Klaas Sijtsma (UvT) was een college over belangrijke kernbegrippen: betrouwbaarheid, validiteit, schalen, itemconstructie. De overige lezingen gaan over toepassingen van meetinstrumenten. Rob Meijer (RUG) sprak over het meten van persoonlijkheidstreken met behulp van vragenlijsten en item respons theorie; Job van der Palen (UT) sprak over het meten van quality-of-life by COPD patienten, en Deirdre Giesen (CBS) sprak over het ontwikkelen en implementeren van vragenlijsten voor bedrijfs- en persoonsenquêtes bij het CBS. De slides zijn hieronder te downloaden.

Het programma was als volgt:

10.00h-10.30h

Koffie

10.30h-11.30h

Klaas Sijtsma (UvT) (slides)

Constructie van vragenlijsten: Kernbegrippen, voetangels en klemmen, en mogelijkheden voor beter meten. Deel 1.

11.30h-11.45h

Pauze

11.45h-12.45h

Klaas Sijtsma (UvT)

Constructie van vragenlijsten: Kernbegrippen, voetangels en klemmen, en mogelijkheden voor beter meten. Deel 2.

12.45h-13.45h

Lunch

13.45h-14.30h

Rob Meijer (RUG) (slides)

Constructie van persoonlijkheids- en psychopathologieschalen met behulp van item respons theorie.

14.30h-15.15h

Job van der Palen (UT) (slides)

Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven: Meetproblemen bij Tukkers. De slides zijn in pptx-format. Dit format is niet compatibel met oudere powerpoint versies. Als u niet over de nieuwste powerpointversie beschikt zal Windows de extensie .pptx niet herkennen en er zelf ten onrechte de extensie .zip achter zetten.

15.15h-15.30h

Pauze

15.30h-16.15h

Deirdre Giesen (CBS) (slides)

Vragenlijstontwikkeling op het CBS : van pre-test tot evaluatie.

16.15h-17.00h

Borrel

De lezingendag vond plaats op 6 november, 2009, op de Universiteit Utrecht (Androclusgebouw (Diergeneeskunde), Zaal C102, Yalelaan 1, Utrecht, De Uithof; )

Constructie van vragenlijsten: Kernbegrippen, voetangels en klemmen, en mogelijkheden voor beter meten.
Klaas Sijtsma
Universiteit van Tilburg
Ik ga in op de kernbegrippen van de statistische theorie die ten grondslag ligt aan de constructie van vragenlijsten voor de meting van attributen in diverse wetenschapsgebieden, en bespreek tevens de methodologie van het opzetten van een goede vragenlijst. Hoewel dit soort kennis al 100 jaar in ontwikkeling is en in vele vormen beschikbaar, is het opvallend dat oude misverstanden vaak hardnekkig standhouden en van nieuwe technieken soms overdreven veel wordt verwacht. Ik geef een overzicht van deze misverstanden en probeer realistisch te blijven over nieuwe mogelijkheden. Ook vraag ik aandacht voor de vaak onderschatte rol van goede inhoudelijke theorieen over de te meten attributen bij vragenlijstconstructie, en het gevaar dat onderzoekers vergeten dat vragenlijsten bij gebrek aan goede theoretische fundering per definitie een dubieuze validiteit hebben.

Klaas Sijtsma is hoogleraar methoden van psychologisch onderzoek aan de Universiteit van Tilburg. Zijn onderzoek betreft vele psychometrische en methodologische aspecten van het psychologisch meten. Hij is voorzitter van de COTAN en president-elect van de Psychometric Society.

Constructie van persoonlijkheids- en psychopathologieschalen met behulp van item respons theorie.
Rob R. Meijer
Rijksuniversiteit Groningen
Ik bespreek het toepassen van zowel parametrische als nonparametrische item respons theorie (IRT) modellen bij de constructie en psychometrische analyse van persoonlijkheids- en psychopathologieschalen. In het bijzonder laat ik zien hoe deze modellen kunnen helpen te begrijpen wat deze schalen nu eigenlijk meten, en de gevolgen van IRT analyse op de klassificatie van personen in verschillende diagnostische categorieën voor, bijvoorbeeld, mentale stoornissen of personeelsselectie. Zowel de toepassing binnen de klinische context als de toepassing in de industriële en organisatorische context worden besproken.

Rob Meijer is hoogleraar psychometrische en statistische technieken aan de Rijksunversiteit Groningen. Zijn interesses gaan onder meer uit naar het ontwikkelen en evalueren van methoden voor psychologische tests en vragenlijstconstructie en het gebruik van deze methoden in de psychologische praktijk.

Het meten van ziektespecifieke kwaliteit van leven: Meetproblemen bij Tukkers.
Job A. M. van der Palen
Universiteit Twente
COPD (Chronic Obstructive Pulmonary Disease) is een veel voorkomende chronische longaandoening en inmiddels doodsoorzaak nummer 4. De oorzaak is in verreweg de meeste gevallen veel en langdurg roken. Patienten met COPD verliezen een groot deel van hun longfunctie, zijn altijd kortademig en benauwd en hebben een sterk verminderd inspanningsvermogen. Met medicatie kunnen symptomen enigszins verlicht worden maar de ziekte kan niet worden genezen. Om patienten te leren beter met hun ziekte om te gaan worden gedragsinterventies (bv stoppen-met-roken, longrevalidatie, zelfmanagementprogramma's) uitgevoerd. Een van de belangrijkste uitkomsten is kwaliteit van leven. Vreemd genoeg scoren patienten aan het begin van de studie vaak al erg hoog op deze vragenlijsten. Dit kan deels verklaard worden door het feit dat mensen zich in hun gedrag inmiddels aangepast hebben aan hun slechte algemene toestand en hun kwaliteit van leven daardoor wel redelijk goed vinden. Deels wordt dit bij Tukkers nog versterkt door een volksaard waarin niet geklaagd wordt ("t geat wa"). Het probleem is nu dat als er een effectieve interventie is gedaan, patienten wel rapporteren dat ze zich veel beter voelen, maar dit kan met de kwaliteit van leven vragenlijst niet meer aangetoond worden vanwege de hoge scores aan het begin. Een oplossingsrichting zou kunnen zijn het gaan werken met Computerised Adaptive Testing, waar naar aanleiding van gegeven antwoorden verder doorgevraagd kan worden, zodat een grotere verbetering meetbaar wordt. Omdat niet iedereen meer dezelfde vragen zal beantwoorden, volstaat een klassieke statistische analyse waarschijnlijk niet meer. Hier zou Item Response Theorie uitkomst kunnen bieden.

Job van der Palen is hoogleraar Evaluatie en Assessment in Gezondheidsonderzoek aan de Universiteit Twente en is als klinisch epidemioloog verbonden aan Medisch Spectrum Twente in Enschede. Zijn onderzoekslijn houdt zich o.a. bezig met gedragsbeïnvloedende therapieën (stoppen-met-roken programma's, zelfmanagement programma's, revalidatieprogramma's) bij patiënten met chronische longaandoeningen. Naast fysieke uitkomstmaten is ook het meten van Kwaliteit-van-Leven van belang.

Vragenlijstontwikkeling op het CBS: van pre-test tot evaluatie.
Deirdre Giesen
Centraal Bureau voor de Statistiek, Heerlen
Het CBS streeft ernaar zoveel mogelijk gegevens uit secundaire bronnen te halen. Toch blijft een belangrijk deel van onze gegevens afkomstig uit primaire waarneming met behulp van vragenlijsten. In deze lezing geef ik een overzicht van welk soort vragenlijsten het CBS gebruikt en hoe deze worden ontwikkeld en geëvalueerd. Daarbij ga ik nader in op twee zeer verschillende projecten: het ontwikkelen van waarneming onder bewoners van verpleeg- en verzorgingstehuizen en het herontwerp van de vragenlijsten voor de productiestatistieken.

Deirdre Giesen is senior methodoloog bij de Divisie Methodologie en Kwaliteit van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Zij doet daar o.a. onderzoek naar het responsproces bij bedrijfsenquêtes en is betrokken bij het pre-testen en evalueren van vragenlijsten.
Previous Meetings
[top]
Board of the Sociaal Wetenschappelijke Sectie
[top]

Laatste wijziging 06-10-2009